ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Ι.ΝΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΝΑΥΠΛΙΟΥ
ΝΑΥΠΛΙΟ- ΝΤΙΑΝΑ ΑΝΤΩΝΑΚΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 1988
(ΝΑΥΠΛΙΟΝ Τουριστικός Οδηγός.-ΠΑΝΟΥ ΛΙΑΛΙΑΤΣΗ)

Ο Ι.Ναός Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου , πίσω από το σημερινό Αρχαιολογικό Μουσείο(παλαιό οπλοστάσιο κατά την β’ ενετική κυριαρχία 1686-1715) είναι κτίσμα μεταβυζαντινό του 15ου αιώνα. Τρίκλιτη βασιλική χωρίς τρούλο, ξυλόστεγη, με τέσσερις κολώνες (συν δύο επάνω από τον δυτικό τοίχο, σύνολο έξι κολώνες) στο εσωτερικό της, που επιστέφονται από γύψινα, κορινθιακού ρυθμού κιονόκρανα. Τρισυπόστατος ναός, ο οποίος τιμάται στη μνήμη του Γενεσίου της Θεοτόκου. Πολλές εικόνες ιστορήθηκαν κατά την Επανάσταση του 1821 και λίγα χρόνια αργότερα. Ο νάρθηκας του Ναού πρέπει να έγινε μετά την απελευθέρωση, χωρίς να αποκλείεται και η προΰπαρξη του από τα χρόνια της Β' Ενετικής κυριαρχίας, την εποχή της ανακαίνισης του, 1708-1714. Το δυτικής τεχνοτροπίας ξυλόγλυπτο τέμπλο φιλοτεχνήθηκε το 1811. Το παλαιό κωδωνοστάσιο ανεγέρθηκε, όπως αναγράφεται στην σχετική επιγραφή, το 1907 με προσφορά της Αγγελικής, συζύγου του εφέτη Ν. Κωτσάκη, δωρητή της στήλης στην πλατεία Φιλελλήνων (1903). Κατά την εποχή της Β' Ενετοκρατίας ήταν ο κύριος Ορθόδοξος Ναός, δεδομένου ότι ο Άγιος Γεώργιος ανήκε στους καθολικούς, ενώ στην Αγία Σοφία μόλις το 1780 πρωτοδόθηκε άδεια από τους Τούρκους να λειτουργήσουν οι Ναυπλιώτες. Στην απογραφή της εκκλησιαστικής περιουσίας το 1696, στην ουσία μια απλή καταγραφή κατοικιών που διέμεναν οι οικογένειες των ενοριτών κάθε εκκλησίας, αναφέρεται ως η ενορία του παπά Βουρδούχα. Απογράφονται 12 οικογένειες συνολικού αριθμού ατόμων 46, όλες ξένων εποίκων. Ο ίδιος ο ιερομόναχος Βουρδούχας σημειώνει για την εκκλησία του ότι : «έχει αυτή η εκκλησία ενωρία καλήβια 12 φτιασμένα εις τόπον αυθεντικόν και κάθωνται όλων ξένη»Η Παναγία του Ναυπλίου είναι συνδεδεμένη με το μαρτύριο του Ναυπλιέως Νεομάρτυρος Αναστασίου που οι Τούρκοι τον βασάνισαν για την πίστη του στο Χριστό την πρώτη Φεβρουαρίου του 1655, στην ελιά που υπάρχει ακόμα στη βορινή πλευρά του ναού. Στην πλατεία της Παναγίας έχει στηθεί προσκυνητάρι ψηφιδωτό, έργο της γλύπτριας Ευδοκίας Παπαγεωργίου, δωρεά του συλλόγου των εν Αθήναις Ναυπλιέων Ό Ναύπλιος". Στον περίβολο της ιστορικής αυτής ελιάς, αλλά και από τον άμβωνα του ναού κήρυττε ο μεγάλος κεφαλλονίτης εκκλησιαστικός ρήτορας Ηλίας Μηνιάτης 1708-1714. Πίσω από την αψίδα του ιερού βρίσκονται τα μνήματα του Ιερέως του ναού Καμαριώτη και της μητέρας του πρωθυπουργού Ιωάννη Κωλλέτη.

' Η Παναγία τοϋ Ναυπλίου είναι συνδεμένη μέ τό μαρτύριο τοΰ Ναυπλιέως Νεομάρτυρος "Αναστασίου, πού οι Τούρκοι τόν βασάνισαν γιά τήν πίστη του στό Χριστό, τήν 1η Φεβρουαρίου 1655: έδώ κοντά, στην ελιά πού υπάρχει ακόμη στή βορινή τοϋ ναοϋ πλευρά. Στό Νέο Μαρτυρολόγιο «ό Σάπφειρος» καταγράφεται ό βίος καί τό μαρτύριο του ' Αγίου "Αναστασίου (Λαμπρυνίδου, Ή Ναυπλία, ό.π., ο. 99).
«Ό"Αγιος Νεομάρτυς "Αναστάσιος ό Ναυπλιώτης, ό έν Ναυπλίω μαρτυρήσας ένέτει ΑΧΝΕ, εις λεπτά τμηθείς τελειούται.
Αναστάσιε, συγκοπείς σαρκός μέλη,
άρτιος έσται έσχατη άναστάσει».


«Ούτος ό ευλογημένος ήτο γέννημα καί θρέμμα τοϋ Ναυπλίου καί ζωγράφος επιτή­δειος εις τήν τέχνην. ' Αρραβωνιάσθη δέ έκεΐ ενός χριστιανού θυγατέρα καί εις ολίγας ημέρας ήκουσε κάποια σφάλματα διά τήν άρραβωνιαστικήν του καί τήν παραίτησε. Οι δέ συγγενείς τής κόρης τοΰ έκαναν μαγικά διά νά τήν άγαπήση καί νά τήν πάρη. Όθεν εις ολίγον καιρόν ενέργησαν τά μαγικά καί εύγήκεν ό νέος άπό τόν νουν του καί έπεριπάτει ένθεν κάκεϊθεν.' Ο δέ θεός τόν έλυπήθη καί εις ολίγας ημέρας τοϋ έδωκε τήν ύγείαν του, καί ερχόμενος εις εαυτόν βλέπει ότι είναι Τούρκος καί έφόρει εις τήν κεφαλήν άσπρο σαρίκι· καί παρευθύς τό έρριψεν εις τήν γήν καί ήρχισε νά βοά μέ μεγάλην βοήν παρρησία μέσα εις τό πλήθος τών Τούρκων, έγώ χριστιανός ήμην καί χριστιανός είμαι καί χριστιανός θέλω είμαι. Οι δέ Άγαρηνοί. ώς τόν εϊδον πώς μετε-νόησεν. έτρεξαν επάνω του μέ μεγάλην όρμήν καί δέρνοντες καί οπρώχνοντες τόν έωερον εις τόν κριτήν, όστις έπασχεν μέ τρόπους απατηλούς, πότε κολακεύοντας, πότε άπειλοϋντας. διά νά τόν χωρίση τής πίστεως τών Χριστιανών, άλλ' ό μάρτυς εις ουδέν ταύτα έλογίαζεν. άλλ' έστεκεν ακλόνητος καί έλεγε παρρησία: «Δέν αρνούμαι έγώ τόν Κύριόν μου ' Ιησούν Χριστόν, τόν άληθινόν Θεόν, άλλα πιστεύω καί προσκυνώ αυτόν, ώς ποιητήν καί σωτήρα μου, τήν δέ ίδικήν σας πίστιν ουδέν ποσώς τήν χρειά­ζομαι, άλλα αποστρέφομαι καί σας καί τόν προφήτην σας». Ταϋτα άκουσας ό κριτής διέταξε νά τόν αποκεφαλίσουν, άλλ' οι Αγαρηνοί δέν τόν ήκουσαν άλλ' ευθύς όπου τόν εύγαλαν άπό τό κριτήριον ώρμησαν κατ" επάνω του, ώσποτε οι Ιουδαίοι εις τόν πρωτομάρτυρα Στέφανον, καί άλλοι μέ ξύλα. άλλοι μέ ξίφη. άλλοι μέ μαχαίρας έκατα-τρυπούσαν τό σώμα τοϋ μάρτυρος, έως ότου τό άκατάκΰψαν εις λεπτά κομμάτια. Καί ούτως έτελειώθη ό ευλογημένος Αναστάσιος καί έλαβε τοϋ μαρτυρίου τόν στέφανον, κα; τώρα άγάλλεται εις τόν χορόν των μαρτύρων εις δόξαν Πατρός, Υιού καί' Αγίου Πνεύματος».
Στην ίδια αρχαία τής Παναγίας ελιά, άλλα καί άπό τόν άμβωνα του ναού της, έδίδαξε ό μεγάλος ρήτορας ιεροκήρυκας τού Ναυπλίου ό Κεφαλονιτης ' Ηλίας Μηνιάτης. Τό 1848, όπως ήδη έχουμε άλλου γράψει, τροποποιείται ό οδός πού έρχεται άπό Δύση και «κατέναντι τοϋ νάρθηκος», καί ή εκβολή της διανοιγμένη θά πλησιάζει πιά προς τή βόρεια πλευρά της Παναγίας, γιατί πριν έκεϊ ήταν «στενωπός βορβορώδης», ακατάλληλη γιά πέρασμα των δικα­στικών υπαλλήλων καί τών ακροατών τών Δικαστηρίων πού στεγάζονταν τότε οτό Μεγάλο Τζαμί (Τριανόν). Τό ακροατήριο όμως τοϋ Μηνιάτη, διακόσια τόσα χρόνια πίσω, 1708-1714. φαίνεται νά μή διαθέτει τις Ίδιες ευαισθησίες ανέσεων, καθώς τόν ακούει νά έκωωνεΐ τους σπουδαίους λόγους του, στον ίδιο χώρο.

' Ο "Αγιος Νικήτας

Δέν έμεινε άπό τόν ναό αυτόν ούτε προσκυνητάρι. ' Ως ερείπιο περιγράφεται μέσα στά νοταριακά συμβόλαια έως τά μέσα τοΰ 19ου αι. Φαίνεται όμως ότι πολύ πιο πριν, όταν ό Καποδίστριας αποφάσισε τήν ευθεία χάραξη τοΰ δρόμου άπό' τό Διοικητήριο ως τήν πλατεία Συντάγματος, γύρω στό 1829, ό μικρός μάλλον ναός θά ήταν εμπόδιο. Δέν τόν έσωσε οϋτε ή γνωστή μας ευλάβεια τοΰ Κυβερνήτη. Καί ό "Αγιος Νικήτας, πού βρισκόταν στά μισά τοΰ Μεγάλου Δρόμου (Β. Κωνσταντίνου σήμερα) κατεδαφισμένος πιά, παραμένει σάν ένα ερείπιο - ορόσημο: σύνορο μέ τούτο ή εκείνο τό ιστορικό κτίσμα. Άπό τόν Λαμπρυνίδη γνωρίζουμε ότι ό "Αγιος Νικήτας ήταν κοντά στό αρχοντικό τοΰ προύχοντα τοΰ Ναυπλίου, στά τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας, τοϋ Χασάν - μπέη: (Χασάν Τζιζαΐρ Μαντάλ - Όγλού, τοΰ «Τζεζαερλή»), Τό αρχοντικό αυτό κάνει εντύπωση στον Πουκεβίλ καθώς είναι, σ' αντίθεση μέ τά τουρκικά, ευρύχωρο, γεροχτισμένο, μέ ωραία σκάλα πέτρινη. Είναι πιθανόν νά ήταν κτίριο της Β'' Ενετοκρατίας, όπως πολλά άλλα πού διαμορ­φώθηκαν στην Β' Τουρκοκρατία σύμφωνα μέ τις τουρκικές αντιλήψεις. Τή βάση αυτής τής ωραίας σκάλας, τού Χαοάν-Πασά τοϋ Ναυπλίου, αποτελούσε στην εποχή τοΰ Λαμπρυνίδη μιά πλάκα ενεπίγραφη μέ λατινικούς χαρακτήρες, άγνωστο άπό ποϋ παρμένη. Εναι μιά αναθηματική επιγραφή: «Στον ανώτατο Διοικητή τοϋ Στόλου Φραγκίσκο Γκριμάνη, αυτόν πού διασφάλισε τήν πόλη μέ οχυρωματικά έργα, πού φιλόπονα τήν διακόσμησε μέ τό οίκημα τοΰ Συμβουλίου πού τήν πόλη έσίτισε ετήσια, πού μέ νόμους τήν διοργάνωσε, ή Ναυπλία εύχεται, κατά τό σωτήριο έτος 1708».

Ή Παναγίτσα.

Περνώντας τό φρούριο του Τόρου, στή δυ­τική στροφή γιά τήν Αρβανιτιά, ανεβαίνουμε λί­γα σκαλιά γιά νά φτάσωμε στό ναΐσκο τής Πα­ναγίτσας, πού αποτελεί συχνό τόπο προσκυνή­ματος τών Ναυπλιέων. 'Από δώ φαίνονται τό Μπούρτζι, ή Κίος, τό Κυβέρι, τό "Αστρος και ό κόλπος τοϋ 'Αργολικοϋ. Ή Παναγίτσα έχει υμνηθεί άπό πολλούς προσκυνητές, 'Αναπλιώτες και ξένους. Στό χώρο τοϋτο συγκλίνουν ή βυζαντι­νή κατάνυξη μέ τό πασίχαρο ελλαδικό φως.

Η Αγία Σοφία (10ου αιώνος)

Ανεβαίνοντας τήν όδό πού φέρει τό όνομα τοϋ ιστορικού του Ναυπλίου Μιχαήλ Λαμπρυνίδη, συναντοϋμε τό ναό τής αγίας Σοφίας.
' Η μοναδική βυζαντινή εκκλησία στό Ναύπλιο,πού διατηρήθηκε ώς σήμερα θεμελιωμένη κοντά στά ριζώματα τής Ακροναυπλίας. Μικρή κεραμοσκέπαστη βασιλική μέ τρού­λο οκτάγωνο, σέ σχήμα εγγεγραμμένου σταυρού, έχει επιχρισμένη τή δυτική της διώροφη πλευρά καί διώροφο στή ΒΔ γωνία ένα νεώτερο καμπαναριό. "Εχει καί ημικυκλικό ιερό, μέ δίλοβο παράθυρο. Άπό τό χώρο τής Αγίας Σοφίας έχει μετα­φερθεί στό Μουσείο ένα κιονόκρανο μέ ανάγλυφο κόσμημα. Μέ κάποια ιδιαίτερη σημασία γιά τους χριστιανούς τους τουρκοκρατούμενους, ή Άγια Σοφία. Γιατί τό 1780 έκεΐ πρωτοδόθηκε άδεια άπό τους Τούρκους νά λειτουργήσουν οί Ναυπλιώ­τες, υστέρα άπό πολλών χρόνων στέρηση τών θρησκευτικών ίεροπραξιών, μέσα στά όρια τής πόλης τους. (Μόνο στό σπηλαιώδες εκκλησάκι "Αγιοι Πάντες τής Πρόνοιας επιτρεπόταν νά εκκλησιαστούν).

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΡΣΕΝΙΟΣ Ο ΚΑΠΠΑΔΟΚΗΣ

Ὁ Ὀσιότατος Ἀρσένιος ὁ Καππαδόκης γεννήθηκε γύρω στὰ 1840 στὰ Φάρασα ἢ Βαρασιό, στὸ Κεφαλοχῶρι τῶν ἕξι Χριστιανικῶν χωριῶν τῆς περιφερείας Φαράσων τῆς Καππαδοκίας. Οἱ γονεῖς του ἦταν πλούσιοι σὲ ἀρετὲς καὶ μέτριοι σὲ ἀγαθά.Εἶχαν ἀποκτήσει δυὸ ἀγόρια, τὸν Βλάσιο καὶ τὸν Θεόδωρο (τὸν Ἅγιο Ἀρσένιο).Ἀπὸ μικρὴ ἡλικία ἔμειναν ὀρφανὰ καὶ τὰ προστάτεψε ἡ θεία τους, ἀδελφὴ τῆς μητέρας τους. Ἕνα θαυμαστὸ γεγονὸς ποὺ συνέβηκε στὰ παιδιὰ καὶ τὴν θαυματουργικὴ διάσωση τοῦ μικροῦ τότε Θεόδωρου ἀπὸ τὸν Ἅγιο Γεώργιο ποὺ τὸν ἔσωσε ἀπὸ βέβαιο πνιγμό, εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα, γιὰ τὸν μὲν Βλάσιο νὰ δοθεῖ μὲ τὸν δικό του τρόπο στὸν Θεό, νὰ τὸν δοξολογεῖ ὡς δάσκαλος τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς καὶ κατέληξε ἀργότερα στὴν Κωνσταντινούπολη, γιὰ τὸν Θεόδωρο δὲ νὰ θέλει νὰ γίνει καλόγερος. Στὴ συνέχεια μεγαλώνοντας, στάλθηκε στὴ Νίγδη καὶ μετὰ στὴ Σμύρνη ὅπου τέλειωσε τὶς σπουδές του.Στὰ εἴκοσι ἕξι του περίπου χρόνια πῆγε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Φλαβιανῶν τοῦ Τιμίου Προδρόμου ὅπου ἀργότερα κάρηκε Μοναχὸς καὶ πῆρε τὸ ὄνομα Ἀρσένιος. Δυστυχῶς ὅμως δὲ χάρηκε πολὺ τὴν ἡσυχία του, διότι ἐκείνη τὴν ἐποχὴ εἶχαν ἀνάγκη μεγάλη ἀπὸ δασκάλους καὶ ὁ Μητροπολίτης Παΐσιος ὁ Β’, τὸν χειροτόνησε Διάκο καὶ τὸν ἔστειλε στὰ Φάρασα γιὰ νὰ μάθει γράμματα στὰ ἐγκαταλειμμένα παιδιά. Αὐτὸ φυσικὰ γινόταν στὰ κρυφά, μὲ χίλιες δυὸ προφυλάξεις, γιὰ νὰ μὴ μάθουν τίποτε οἱ Τοῦρκοι. Στὸ τριακοστὸ ἔτος τῆς ἡλικίας του χειροτονήθηκε στὴν Καισαρεία πρεσβύτερος μὲ τὸν τίτλο τοῦ Ἀρχιμανδρίτου καὶ τὴν εὐλογία ὡς Πνευματικός.Ἄρχισε πιὰ ἡ πνευματική του δράση νὰ γίνεται μεγαλύτερη καὶ νὰ ἁπλώνεται. Μὲ τὴν ἄφθονη Θεία Χάρη ποὺ τὸν προίκισε ὁ Θεὸς θεράπευε τὶς ψυχὲς καὶ τὰ σώματα τῶν πονεμένων ἀνθρώπων. Εἶχε πολλὴ ἀγάπη στὸν Θεὸ καὶ πρὸς τὴν εἰκόνα Του, τὸν ἄνθρωπο καὶ ὄχι στὸν ἑαυτό του, διότι , ὅταν ἔβλεπε πολὺ πόνο καὶ καταπίεση Τουρκική, ἡ ἀγάπη τὸν ἔβγαζε ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του καὶ ἔξω ἀπὸ τὸ χωριό του καὶ ἀγκάλιαζε καὶ τὰ γύρω χωριά. Θεράπευε ἀδιάκριτα τὸν ἀνθρώπινο πόνο ὅπου τὸν συναντοῦσε σὲ Χριστιανοὺς ἢ Τούρκους. Γιὰ τὸν Ἅγιο δὲν εἶχε καμιὰ σημασία, διότι ἔβλεπε στὸ πρόσωπό τους, τὴν μὲ πολλὴ ἀγάπη πλασθεῖσα εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Ἀναρίθμητα εἶναι τὰ θαύματα ποὺ ἐπετέλεσε ὁ Ἅγιος μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ. Στεῖρες γυναῖκες τεκνοποιοῦσαν, ἀφοῦ τὶς διάβαζε εὐχὴ ἢ ἔδιδε "φυλακτό" ποὺ ἦταν ἕνα κομμάτι χαρτὶ γραμμένο μὲ κάποιες εὐχὲς ποὺ τὶς ἔγραψε ὁ ἴδιος. Διάβαζε τὸ Ἅγιο Εὐαγγέλιο σὲ σοβαρὲς περιπτώσεις, ὅπως στοὺς τυφλούς, βουβούς, χωλοὺς παραλυτικούς, δαιμονιζομένους καὶ γινόντουσαν καλά, μόλις τελείωνε τὴν ἀνάγνωση. Πολλοὶ Χριστιανοὶ καὶ Τοῦρκοι εἶχαν θεραπευθεῖ, ἀφοῦ πῆραν χῶμα ἀπὸ τὸ κατῶφλι τοῦ κελιοῦ του καὶ ἀναμιγνύοντας τὸ μὲ λίγο νερὸ τὸ ἔπιναν, πιστεύοντας ὅτι θὰ ἐθεραπεύοντο καὶ ἡ πίστη τους ποὺ εἶχαν στὸν Ἅγιο, ἔκανε τὸ θαῦμα. Χρήματα φυσικὰ δὲ δεχόταν ποτὲ οὔτε κι ἔπιανε στὰ χέρια του.Συνήθιζε νὰ λέγει "ἡ πίστη μας δὲν πουλιέται".Βίωνε ὁλοκληρωτικὰ καὶ "ἔπασχε τὰ Θεία". Ζοῦσε μὲ αὐταπάρνηση, διότι ἀγαποῦσε πολὺ πρῶτα τὸν Θεὸ καὶ μετὰ τὴν εἰκόνα Του, τὸν Θεὸ καὶ μετὰ τὴν εἰκόνα Του, τὸν πλησίον. Αἱματηροὺς ἀγῶνες καὶ προσπάθειες κατέβαλε γιὰ νὰ διατηρήσει τοὺς συγχωριανοὺς καὶ τοὺς συμπατριῶτες του στὴν πίστη, γιὰ νὰ μὴν κλονιστοῦν καὶ ἀλλαξοπιστήσουν στὶς χαλεπὲς ἐκεῖνες ἡμέρες καὶ ἐποχές, ἀπὸ τὶς πολλὲς καὶ διάφορες πιέσεις ποὺ δεχόντουσαν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ διάφορους προβατόσχημους λύκους, τοὺς προτεστάντες, ποὺ προσπαθοῦσαν νὰ ποιμάνουν τὴν ποίμνη τοῦ Χριστοῦ.

Τὸ κελί του, μικρό, ἀπέριττο, εὑρισκόταν μέσα στὸν κόσμο. Ζοῦσε μέσα στὸν κόσμο, ἀλλὰ συγχρόνως κατόρθωνε νὰ ζεῖ καὶ ἐκτὸς τοῦ κόσμου. Σὲ αὐτό, καθὼς καὶ γιὰ τὰ θεία του κατορθώματα, πολὺ τὸν βοηθοῦσαν οἱ δυὸ ἡμέρες (ἡ Τετάρτη καὶ ἡ Παρασκευή) ποὺ ἔμενε ἔγκλειστος στὸ κελί του, προσευχόμενος. Οἱ ὁποῖες καρποφοροῦσαν περισσότερο πνευματικὰ τότε, διότι ἁγίαζαν καὶ τὴν ἐργασία τῶν ἄλλων ἡμερῶν. Ὧρες ἔμενε γονατιστὸς προσευχόμενος στὸν Θεὸ γιὰ τὸν λαό Του, ποὺ τὸν εἶχε ἐμπιστευθεῖ στὰ ἀσκητικὰ χέρια τοῦ δούλου Του Ἀρσενίου. Ἡ μεγάλη εὐαισθησία τοῦ Ἁγίου Πατρὸς δὲν ἄντεχε νὰ κάνει κανένα κακὸ στὴν πλάση. Ἰδιαίτερα στὰ ζῷα. Ποτέ του δὲν κάθισε σὲ ζῷο νὰ τὸ κουράσει, γιὰ νὰ ξεκουράσει τὸν ἑαυτό του. Προτιμοῦσε πάντοτε νὰ βαδίζει πεζὸς καὶ ὅπως συνήθιζε ξυπόλυτος. Εἶχε πάντοτε μπροστά του τὸν Χριστὸ ποὺ ποτέ Του δὲν κάθισε σὲ ζῷο - μόνο μία φορᾷ - καὶ ὅπως χαρακτηριστικὰ ἔλεγε: "Ἐγὼ ποὺ εἶμαι χειρότερος καὶ ἀπὸ τὸ γαϊδουράκι, πῶς νὰ καθίσω σ' αὐτό;" Γιὰ νὰ κρύψει τὶς ἀρετές του ἀπὸ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ ἀποφύγει ἔτσι τοὺς ἐπαίνους, κατάφευγε σ' ὁρισμένες "ἰδιοτροπίες". Παρουσιαζόταν σὰν σκληρὸς θυμώδης, ὀξύθυμος, ἀπόπαιρνε τὶς διάφορες γυναῖκες, ποὺ ἀπὸ ἀγάπη γι' αὐτὸν καὶ εὐγνωμοσύνη προσπαθοῦσαν νὰ τὸν βοηθήσουν, μὲ διάφορους τρόπους, νὰ τοῦ μαγειρεύουν καὶ νὰ τοῦ στέλνουν φαγητό. Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἔλεγε στὸν πιστό του φίλο καὶ ψάλτη Πρόδρομο τὰ ἑξῆς: "Ἐὰν ἤθελα νὰ μὲ ὑπηρετοῦν γυναῖκες, θὰ γινόμουν ἔγγαμος ἱερεὺς καὶ θὰ μὲ ὑπηρετοῦσε παπαδιά. Τὸν καλόγηρο ποὺ τὸν ὑπηρετοῦν γυναῖκες, δὲν εἶναι καλόγηρος".Ὅταν ὕψωνε τὰ χέρια του γιὰ νὰ παρακαλέσει γιὰ κάτι τὸν Θεό, ἄρχιζε νὰ τὸν παρακαλεῖ προσευχόμενος καὶ φωνάζοντας, "Θεέ μου! λὲς καὶ ξεκοβόταν ἡ καρδιά του ἐκείνη τὴν ὥρα, καὶ θαρρεῖς πὼς ἔπιανε τὸν Χριστὸ ἀπὸ τὰ πόδια καὶ δὲν τοῦ ἔκανε τὸ αἴτημά του. Ἐμεῖς ὅπως ἔλεγαν οἱ Φαρασιῶτες "στὴν Πατρίδα μας τί θὰ πεῖ γιατρός, δὲν ξέραμε στὸν Χατζεφεντὴ τρέχαμε. Στὴν Ἑλλάδα μάθαμε ἀπὸ γιατρούς, ἀλλὰ ἂν τὰ ποῦμε στοὺς ἐντόπιους, τοὺς φαίνονται παράξενα".Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἄλλα του χαρίσματα εἶχε καὶ τὸ προορατικὸ χάρισμα. Εἶχε πληροφορηθεῖ ἀπὸ τὸν Θεό, πὼς θὰ ἔφευγαν γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔγινε στὶς 14 Αὐγούστου τοῦ 1924 μὲ τὴν ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν. Γνώριζε ἀπὸ προηγουμένως καὶ τὸν θάνατό του καὶ ὅτι αὐτὸς θὰ συνέβαινε σ' ἕνα νησί.Ἡ ἁγία του μορφὴ συνέχεια σκοποῦσε Χάρη καὶ παρηγοριά. Τὸ πρόσωπό του ἔλαμπε ἀπὸ τὴν ἀσκητικὴ γυαλάδα, ποὺ ἔμοιαζε σὰν τὸ χρῶμα τοῦ φτιασμένου κυδωνιοῦ.Εἶχε πιὰ ἐξαϋλωθεῖ ἀπὸ τοὺς ὑπερφυσικοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνες, ποὺ ἔκανε ἀπὸ ἀγάπη στὸν Χριστό, καθὼς καὶ ἀπὸ τοὺς πολλούς του κόπους γιὰ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸ ποίμνιό του, ποὺ τὸ ποίμανε πενήντα χρόνια σὰν καλὸς Ποιμένας.Τρεῖς μέρες πρὶν τὴν ἐκδημία του ᾖλθε ἡ Παναγία, τὸν γύρισε σ' ὅλο τὸ Ἅγιο Ὄρος, τὰ Μοναστήρια, τοὺς Ναοὺς ποὺ τόσο ἐπιθυμοῦσε νὰ δεῖ καὶ δὲν εἶχε ἀξιωθεῖ καὶ τοῦ εἶπε ὅτι σὲ τρεῖς ἡμέρες θὰ παρουσιαστεῖ στὸν Κύριο, ποὺ τόσο πολὺ ἀγάπησε καὶ ἔδωσε ὅλο του τὸν ἑαυτὸ σ' Αὐτόν.Ἔφυγε στὶς 10 Νοεμβρίου τὸ 1924.Μὲ λίγα λόγια αὐτὸς ἦταν ὁ Ἅγιος Ἀρσένιος.Ἂς ἔχομε ὅλοι τὶς Ἁγίες του Εὐχές.